Over Jazz-2 - Jazz in het Gooi

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Jazzmuziek via het internet

Jazzliefhebbers op leeftijd zullen ze nog wel kennen: de aloude 78-toeren plaat. Zwaar en kwetsbaar, aan slijtage onderhevig door de stalen afspeelnaald en daardoor al snel ruisend als een herfstwind. In die tijd was het inderdaad nog mogelijk om een plaat letterlijk grijs te draaien. Een van de grootste beperkingen was echter dat er per kant maar zo'n drie minuten muziek op kon worden geperst. Daarom betekende de langspeelplaat van omstreeks 1950 een enorme stap vooruit, want bij een zorgvuldige behandeling ging deze niet alleen veel langer mee, maar kon per kant ook bijna een half uur aaneengesloten muziek bevatten, waardoor complete concerten konden worden opgeslagen.

Toch had ook de LP z'n nadelen... zelfs bij zorgvuldige behandeling was niet te voorkomen dat er tensloote een zekere slijtage optrad, de fabricage was samen met de steeds mooier wordende hoes relatief kostbaar, evenals het transport en de distributie. Hoog waren dan ook de verwachtingen gespannen bij de introductie door Philips en Sony van de digitale Compact Disk in 1990... sublieme kwaliteit, geen enkele slijtage meer en op de duur een veel goedkopere fabricage en dus lagere prijs. Maar helaas viel dit laatste knap tegen, want de grote platenmaatschappijen vormden een hecht kartel dat zich beschermd wist door een rigide copyright-wetgeving en zo de prijzen kunstmatig hooghield.


Verstoorde marktwerking
Van het begin af aan heeft deze muziekindustrie alles in het werk gesteld om een gezonde marktwerking tegen te houden, waarbij men zelfs zo ver ging om handelaren die buiten de bestaande kanalen om cd's importeerden buiten te sluiten van alle andere leveranties. Het lukte een tijdlang om hiermee elke normale ontwikkeling tegen te houden, maar er loerde toch een nieuw gevaar. Dat was toen vrijwel tegelijk het internet als digitaal communicatiekanaal werd ontwikkeld en digitale muziek tot het ongeveer tien maal compacter mp3-formaat kon worden gecomprimeerd. Dit samen bood immers de mogelijkheid om naast een fysieke distributie ook te voorzien in een distributie via het internet.

Vooral voor de wat oudere jazz ging hiermee een nieuwe wereld aan mogelijkheden open. Er lagen immers nog duizenden sessies 'op de plank' die men nooit had uitgebracht omdat er door de dure distributie waarschijnlijk omvoldoende mee verdiend zou worden. Een verspreiding via het 'Wereld Wijde Web' bood hier dus prachtige perspectieven. Helaas wilden de grote labels daar niets van weten en toen anderen zoals mp3.com dit soort mogelijkheden wel wensten te onderzoeken werden er ontelbare blikken met dure advocaten opentrokken om deze initiatieven in de kiem te smoren. Ook zogeheten p2p-ruilsystemen, met Napster als pionier, werden met alle mogelijke middelen bestreden.


Legale download
Downloadsites die legaal wilden opereren kregen te maken met een rijstebrijberg aan belemmeringen en onmogelijke licenties. Maar de muziekindustrie ondernam zelf verder geen nieuwe initiatieven... kennelijk vertrouwend op het ondoordringbaar geachte juridische cordon dat men had opgetrokken. Had men echter de tijd genomen om een geschiedenisboekje ter hand te nemen dan had men kunnen weten dat grote technische en maatschappelijke ontwikkelingen niet zijn tegen te houden en dat water uiteindelijk altijd naar beneden stroomt. Zo drukte Apple tenslotte zijn iTunes/iStore door tegen betaling van 99 dollarcent per track... in feite nog steeds erg duur, maar volgens de grote labels niet duur genoeg.

Aanvankelijk waren deze en andere downloads ook nog eens voorzien van een DRM-beveiliging (Digital Rights Management), dat allerlei belemmeringen opwierp zoals bijvoorbeeld het af moeten spelen in een eigen formaat en het aantal malen dat een kopie kan worden gemaakt. Een groot deel van de andere legale diensten volgt Apple's bussiness-model dat er meestal op neerkomt dat men voor een compleet album toch zo'n 10-12 euro betaalt. Een album dat je dan zelf nog op cd moet branden, van een doosje voorzien en waarbij je vervolgens op jacht moet gaan naar de opnamegegevens en het omslag - terwijl de sites die deze als service integraal publiceerden inmiddels grotendeels hebben moeten sluiten.


Allofmp3 en eMusic
Geen wonder dat mede hierdoor er een enorme, als illegaal bestempele ruilhandel in gecomprimeerde muziek ontstond, die men ook weer met draconische juridische middelen trachtte tegen te gaan. Ondertussen is althans hier in Nederland het downloaden voor eigen gebruik niet strafbaar en ontstonden er aantrekkelijke alternatieven, vooral voor degenen die niet uit zijn op een enkele tophit-track of een ringtone. Zo was er de Russische site Allofmp3 als voorbeeld van een uitmuntend georganiseerde downloadsite waar je tegen 1.20-2.00 euro een compleet album kon binnenhalen. Het prijsverschil werd daarbij vooral bepaald door de weergavekwaliteit (van ongeveer FM- tot CD-kwaliteit tot zelfs ongecomprimeerd).

Na veel juridisch gesteggel op het hoogste niveau is de site illegaal verklaard en niet langer in deze vorm toegankelijk - maar gaat nu echter wel verder als MP3Sparks.com. Heel veel (100% legale) kwaliteitsjazz is verder te vinden op het Amerikaanse eMusic, dat in tegenstelling tot de meeste andere diensten werkt met een abonnementssysteem. Tegen een vast bedrag per maand kan men een bepaald aantal tracks binnenhalen. Er zijn er geen restricties wat betreft het aantal malen dat je er een kopie van maakt. En ook is de kwaliteit en de service onberispelijk. De prijs komt ongeveer op de helft van die van Apple (40-50 dollarcent per track, afhankelijk van het gekozen abonnement). En ter kennismaking krijgt men 45 tracks gratis...


Pandora en Jango...
Met Pandora werd een nieuw creatief concept geintroduceerd. Door en groot aantal vrijwilligers werd een bijzondere database opgezet waarbij muziek binnen een genre aan elkaar werd gerelateerd en je door het ingeven van je favoriete muzikant als het ware een radiostation aanboorde met de muziek van je keuze. Waarbij je bij elk nummer door een simpele klik verbonden kon worden met Amazon als de verkoper van het desbetreffende nummer of album. Een geweldig initiatief ten faveure van de bestaande muziekindustrie zou je zeggen, maar dat rekent buiten de paranoide aard daarvan. Ze betalen zich inmiddels wezenloos aan licenties binnen de USA, maar de rest van de wereld blijft nog steeds taboe.

Een site die sterk aan Pandora doet denken, maar die hier wél toegankelijk is, is Jango. Ook hier het concept dat je als het ware een eigen radio-station bouwt met uiteenlopende, maar wel verwante muziek. Geef je bijvoorbeeld Coleman Hawkins in dan krijg je daarna bijvoorbeeld ook Ben Webster te horen, of Benny Carter. Daarbij is het mogelijk om het lijstje met mogelijke muziekanten gericht uit te breiden, maar voor dit soort uitbreidingen moet je je eerst (gratis) aanmelden. Naast audio biedt de site trouwens ook een keuze uit foto's en YouTube-video's van de desbetreffende artiest. En dat alles binnen een overzichtelijke layout.

Deezer, Muziic, Grooveshark en Spotify
De Franse site (met gelukkig een Engelse vertaling) 'Deezer' vormt als het ware een gigantische jukebox waarbij de nummers in streaming audio zijn te beluisteren door het ingeven van de naam van een song, album of muzikant. De resultaten zijn op verschillende manieren te ordenen, zoals alfabetisch of per album. Na een (gratis) aanmelding is het mogelijk om zelf speellijsten samen te stellen en natuurlijk zijn zowel de afzonderlijke tracks als de albums ook te koop, in dit geval via iTunes Store. Een iets eenvoudiger jukebox wordt gevormd door Muziic, die automatisch een (YouTube) video van de debetreffende muzikant laat zien en horen. Het levert voor jazzliefhebbers fascinerende uren nostalgie op...

Ook Grooveshark beschikt over een gigantisch aantal songs, ook al omdat luisteraars hun eigen songs kunnen uploaden. Sommige zaken zijn mogelijk niet direct duidelijk, maar twee maal klikken op een song doet deze afspelen, terwijl er op verschillende manieren geindexeerd kan worden. Jammer genoeg is de site soms wat traag waardoor een song af en toe even hapert. De nieuwste loot aan de stam is Spotify, dat door velen al is uitgroepen tot de allerbeste streaming audio site. Naar eigen zeggen beschikt men over zo'n 8 miljoen songs en er is voor een jazzliefhebber volop te genieten. De streams zijn gecodeerd in het hoogwaardige Ogg-formaat dat door elke afspeler wordt ondersteund. Het gebruiksgemak is groot doordat men via een eerst te installeren programma voor PC en Mac werkt.

Quadromania, veel muziek voor weinig geld

Voor wie graag fysieke cd's in handen heeft, maar opziet tegen de rompslomp van het downloaden kan trouwens uitstekend bij V & D terecht. Daar had men al de voortreffelijke serie 'Giants of Jazz' waarin nagenoeg alle grote jazzcorifeeën een plaatsje vonden en die slechts 7 euro per stuk kosten, soms in een bundel nog minder. Maar nu ook de serie Quadromania van het Duitse Membran Music, waarbij vier(!) cd's in een enkele doos zijn verpakt voor eenzelfde 7 euro totaal. Louis Armstrong, Coleman Hawkins, Buck Clayton, Benny Goodman, Teddy Wilson... in totaal een 100tal uitgaven. Ook vond ik er Gershwin-composities, uitgevoerd door grote sterren uit de film en de jazz, inclusief zijn originele opnamen van o.a. 'Rhapsody in Blue' met het Paul Whiteman Orkest.

 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu